Bent u als kind onterfd? Ga dan de schenkingen van de overledene na!

U zult vast en zeker weleens gehoord hebben dat een kind niet onterfd kan worden. Dat is juist, maar waar heeft het kind dan wel nog minimaal recht op? En waarop moet u letten? In dit artikel geef ik u een aantal handvaten, zodat u uw positie als erfgenaam beter kunt vaststellen.

Als kind van uw overleden ouder heeft u altijd een aanspraak op een gedeelte van het vermogen van uw ouder. Dit wordt de legitieme portie genoemd. Uw legitieme portie komt in beginsel uit op de helft van hetgeen u zou hebben geërfd in het geval er geen testament zou zijn opgesteld. Indien u bijvoorbeeld een broer en een zus hebt en uw andere ouder is nog in leven dan is uw wettelijk erfdeel een kwart. Uw legitieme portie is dan de helft daarvan en dus een achtste.

Maar, indien uw overleden ouder tijdens het leven veel heeft geschonken, dan kan de uitkomst van het rekensommetje er heel anders uitzien. Bij de berekening van de legitieme portie wordt namelijk ook rekening gehouden met eventuele schenkingen en giften. De schenkingen en giften aan derden worden tot vijf jaar terug meegenomen en die aan afstammelingen (in het voorbeeld u, uw broer en zus) tot aan de geboorte. Een aanzienlijke schenking of bevoordeling verhoogt de omvang van de legitieme portie en dus uw minimale aanspraak.

Stel de nalatenschap is in de situatie van het voorbeeld gewaardeerd op 100 dan is uw erfdeel 25 en uw legitieme portie de helft daarvan ofwel 12,5. Indien er schenkingen en bevoordelingen van de overledene aan bijvoorbeeld uw broer zijn geweest van totaal 200, dan worden deze bij de omvang van de nalatenschap opgeteld. Uw legitieme portie is dan (100 + 200 =) 300 : 4 : 2 ofwel 37,5. Dit betekent dat u een vordering verkrijgt op de (bevoordeelde) erfgenaam ofwel uw broer. In geval van onterving is uw vordering op de (bevoordeelde) erfgenamen 37,5 en indien u niet bent onterfd 37,5 minus uw erfdeel van 25, derhalve nog steeds 12,5!

In familiebedrijven komt het regelmatig voor dat één van de kinderen bedrijfsopvolger is en dat de onderneming al tijdens het leven wordt overgedragen. Het is ook geen uitzondering dat de koopprijs daarvan (deels) wordt kwijtgescholden dan wel voor de bijbehorende bedrijfswoning een lagere waarde wordt overeengekomen. Bij de berekening van de legitieme portie zijn deze feiten van belang en kan zelfs tot gevolg hebben dat de andere erfgenamen (broer en zus) een aanspraak hebben op de bedrijfsopvolger. Ook ingeval de bedrijfsopvolger is onterfd omdat hij tijdens het leven van de overledene al het nodige heeft ontvangen.

De wetgever ziet schenkingen en bevoordelingen tijdens het leven als een voorschot op de erfenis. Dit is goed om in uw achterhoofd te houden!

Betreft rechtsgebied(en):
Advocaat familierecht
Advocaat erfrecht

Door:
Willeke van Ophuizen

« Terug naar het overzicht